Żubr

Prace prowadzone w Stacji Badawczej Fauny Karpat, Muzeum i Instytutu Zoologii PAN - zlokalizowanej w Ustrzykach Dolnych, tematycznie związane z ekologią i ochroną populacji dużych ssaków, koncentrują się na zagadnieniach odnoszących się do funkcjonowania populacji tych gatunków w naturalnych i przekształconych ekosystemach eko-regionu karpackiego. Obecnie, główny kierunek tych badań dotyczy wpływu dużych ssaków na zmiany bioróżnorodności w ekosystemach naturalnych i półnaturalnych.

Od 1999 roku koordynowany jest tutaj program restytucji żubra w Karpatach, obejmujący monitoring istniejących stad (częściowo z użyciem telemetrii), analizę dynamiki i struktury ich areałów z wykorzystaniem technik GIS oraz przy współpracy z SGGW - monitoring genetycznej struktury populacji a także planowanie i organizacja wsiedleń żubrów w celu obniżenia inbredu w wolno żyjących stadach i powiększenia areału tej populacji. Program prowadzony jest we współpracy z partnerami z Rumunii, Słowacji, Węgier i Ukrainy. W ramach programu utworzone zostało pierwsze wolnościowe stado na Słowacji, a aklimatyzacyjne zagrody dla żubrów wybudowane są już w Rumunii, na Węgrzech i na Ukrainie.

W Bieszczadach, przy współpracy z Dyrekcją Lasów Państwowych w Krośnie, wyznaczono pierwsze oficjalne ostoje dla tego gatunku w ramach sieci Natura 2000. Efektem tego już 10 letniego programu są także 44 publikacje dotyczące karpackiej populacji żubra.

Projekty badawcze prowadzone w Stacji w znacznym stopniu spełniają kryterium badań stosowanych. Oprócz praktycznych zaleceń dla programów introdukcji żubra na Słowacji, Węgrzech, Rumunii i na Ukrainie, takim działaniem są: system monitoringu bieszczadzkiej populacji żubra prowadzony od 1999 r na zlecenie Lasów Państwowych, propozycja zasad transgranicznego monitoringu populacji gatunków łownych i chronionych (jeleń, sarna, dzik, wilk, ryś, niedźwiedź) na pograniczu polsko-słowacko-ukraińskim, koordynacja i interpretacja wyników inwentaryzacji dużych drapieżników dla całego województwa Podkarpackiego. SBFK miała też udział w opracowaniu krajowej „Strategii ochrony żubra”.

Zrozumienie procesów przyrodniczych zachodzących obecnie w Bieszczadach, byłoby niemożliwe bez znajomości wyjątkowo tu skomplikowanych i unikalnych na skalę europejską zmian w systemie użytkowania gruntów i kierunków rozwoju ekonomicznego tego regionu. Jednym z tematów badawczych prowadzonych w Stacji jest więc analiza antropogenicznych przekształceń środowiska przyrodniczego Bieszczadów Zachodnich na przestrzeni ostatnich 150 lat. 

We współpracy z partnerem kanadyjskim, przeprowadzono program oceny wpływu projektowanego w województwie podkarpackim odcinka autostrady A-4, na fragmentację siedlisk przyrodniczych i populacji dużych ssaków oraz śmiertelność zwierzyny. Efektem projektu było skonstruowanie modelu pozwalającego na uwzględnienie obszarów krytycznych dla przemieszczania się zwierzyny przy projektowaniu przebiegu autostrady i rozmieszczenia urządzeń zabezpieczających.

Od roku 1996 do końca roku 2008 dorobek naukowy pracowników Stacji zamknął się liczbą 200 publikacji.

Stacja latem

Stacja jesienią

Stacja zimą

Informacje dodatkowe:
Spis wszystkich publikacji Stacji